بلاگ

فسفرپلیت چیست ؟

سیستم رادیوگرافی با کاربرد سنسورها همچنان نوع برتر رادیوگرافی های دیجیتال موجود در زمینه‌ی دندانپزشکی هستند .ولی در طول چند سال اخیر نوع دیگری از رادیوگرافی دیجیتال با نام فسفر پلیت جایگاه ویژه ای در دندانپزشکی پیدا کرده است.

به طور کلی تشابه بسیار زیادی بین سیستم‌های فسفرپلیت دندانپزشکی یا PSP و فناوری‌های قدیمی فیلم که نسبت به نور حساسیت داشتند وجود دارد به طوری که تنها به جای فیلم از یک سنسور استفاده می‌شود.

اشعه X پس از تابش به کریستال‌های فسفر این سنسور ، ذخیره شده و بعد از آن به کمک لیزر سیستم PACS خوانده می‌شود و در انتها تصویری به صورت دیجیتال قابل رویت خواهد بود.

به دلیل اینکه سنسورهای فسفر پلیت دندانپزشکی همانند سیستم های DR اولیه پر‌هزینه نیستند و بیمار را در معرض خطر تابش کمتری قرار می‌دهند، نوعی پل ارتباطی بین دستگاه های آنالوگ و دستگاه های دیجیتال به شمار می‌روند.

آزاد شدن انرژی ذخیره شده‌ی درون فسفر در واکنش شیمیایی با نورمرئی برای تولید سیگنال نوری را تابش فتوشیمیایی یا به اختصار PSL می‌نامند . اشعه X از جمله مواردی است که باعث ذخیره‌ شدن این نوع انرژی می‌شود.

صفحه‌ای که بر پایه چنین پروسه‌ای کار میکند صفحه تابش فتوشیمیایی یا Photo Stimulated Phosphor Plate نامیده می شود و یکی از انواع شناساگرهای اشعه X در رادیوگرافی Projectional می‌باشد.

تهیه‌ی یک تصویر در این روش از رادیوگرافی نیازمند دو بار تابش اشعه است: تابش اولیه (با تابش میزان اشعه دلخواه) به اصطلاح “نوشتن” تصویر و بعد از آن تابش ثانویه (معمولاً توسط یک لیزر نورمرئی طول موج‌دار) به اصطلاح “خواندن“ تصویر می‌باشد. سیستمی که چنین تصویری را می‌خواند Phosphor imager نامیده میشود.

در رادیوگرافی Projectional از صفحه فسفرپلیت به عنوان شناساگر اشعه X-RAY استفاده می‌شود که رادیوگرافی فسفرپلیت یا Computed Radiography نام دارد که نباید آن را با توموگرافی کامپیوتری که از فرآیند کامپیوتری برای تبدیل رادیوگرافی‌های Projectional به تصاویر ۳D استفاده می‌کند اشتباه گرفت.

همچنین صفحات فسفر پلیت به طور معمول در رادیوگرافی Projectional مورد استفاده قرار گرفته و نباید با فلوروسکوپی اشتباه گرفته شوند.

رادیوگرافی کامپیوتری در هر دو رادیوگرافی صنعتی و Projectional پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. شناساگرهای موجود در صفحات تصویربرداری در بسیاری از مطالعات بلورشناسی نیز استفاده می‌شوند.

 

نحوه‌ی ذخیره‌ی انرژی در صفحات فسفرپلیت:

ضخامت لایه بر روی صفحات PSP  معمولاً بین ۰.۱ تا ۰.۳ میلی‌متر می‌باشد. بعد از تابش اشعه‌ی الکترومغناطیسی با طول موج کوتاه ( به طور معمول X-RAY )، الکترون‌های فعال شده‌ی فسفر تا هنگامی که تابش ثانویه صورت پذیرد در “کانون‌های رنگی” (F-Centers) که به صورت شبکه‌ کریستالی هستند حبس می‌شوند.

فیلم های فسفرپلیت شامل عنصر Europium ” یوروپیوم “دو ظرفیتی است. به عنوان Luminescence ( تابش فوتون‌های نور فرابنفش، مرئی یا فروسرخ از یک جسم به دلیل‌گذار الکترونی الکترونهای برانگیخته از ترازهای بالا به پایین )، یون مثبت دو ظرفیتی یوروپیوم، باریوم را جهت تولید ماده‌ای جامد جایگزین می‌‌نماید.

هنگامی که یون‌های +Eu۲ به وسیله‌ی تابش یونیزاسیون می‌شوند، الکترون دیگری را از دست داده تا به +Eu۳ تبدیل گردند. این الکترون‌ها هنگام وارد شدن به سطح رسانا در شبکه‌ای خالی ، دارای یون برومین (bromine) و به حالت کریستالی حبس می‌شوند.

در نتیجه به حالت متاستاز یا به اصطلاح کم ثبات ، که انرژی بالایی نسبت به وضعیت ماقبل خود دارند قرار می‌گیرند.